ABD ve Ermenistan, Türkiye’de Zengezur Koridoru olarak bilinen ulaşım hattı için yeni bir uygulama anlaşmasına imza attı. Resmî adı Trump Uluslararası Barış ve Refah Yolu (TRIPP) olan proje, Güney Kafkasya’daki ulaşım ve ticaret dengelerini doğrudan etkileyecek bir adım olarak değerlendiriliyor.
13 Ocak’ta açıklanan çerçeveye göre, koridorun inşası ve işletilmesi için TRIPP Geliştirme Şirketi kurulacak. Şirketin hisse yapısı ise dikkat çekici.
Hisse yapısı ABD ağırlıklı
Uygulama metnine göre kurulacak şirketin hisselerinin %74’ü ABD’ye, %26’sı Ermenistan’a ait olacak. Bu oran, projenin yönetim ve kontrolünün büyük ölçüde ABD’de olacağını gösteriyor.
Metin, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile Ermenistan Dışişleri Bakanı Ararat Mirzoyan tarafından kaleme alındı.
Koridorun amacı ne?
TRIPP projesi, Azerbaycan ile Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti arasında, Ermenistan üzerinden kesintisiz kara ve demiryolu bağlantısı kurmayı hedefliyor. Bu hat, uzun süredir tartışılan Zengezur Koridoru’nun yeni bir modelle hayata geçirilmesi anlamına geliyor.
Planlanan güzergâhta:
Karayolu altyapısı
Demiryolu hatları
Lojistik ve geçiş noktaları
TRIPP Geliştirme Şirketi tarafından inşa edilecek ve işletilecek.
49 yıllık işletme hakkı
Anlaşmaya göre şirkete ilk etapta 49 yıllık geliştirme ve işletme hakkı verilecek. Bu süre, projenin kısa vadeli bir girişim değil, uzun vadeli stratejik bir yatırım olduğunu ortaya koyuyor.
Şirketin kuruluş sürecinde Ermenistan’ın destek ve arabuluculuk rolü bulunacak.
Türkiye ve Azerbaycan neden yakından izliyor?
Zengezur Koridoru, başta Azerbaycan olmak üzere Türkiye ve Türk dünyası için kritik bir başlık olarak görülüyor. Hat, Türkiye–Azerbaycan kara bağlantısını ve Orta Asya’ya uzanan ticaret yollarını doğrudan etkileyebilecek potansiyele sahip.
Uzmanlar, projenin ABD kontrolünde başlamasının, bölgesel güç dengeleri açısından yeni tartışmaları beraberinde getireceğine dikkat çekiyor.
Türk dünyası açısından olası etkiler
Analistlere göre TRIPP projesi:
Bölgesel ticaret akışını yeniden şekillendirebilir
Ulaşım hatlarında yeni bağımlılıklar doğurabilir
Güney Kafkasya’daki jeopolitik dengeyi etkileyebilir
Bu nedenle proje, sadece bir altyapı yatırımı değil, çok boyutlu bir jeopolitik hamle olarak değerlendiriliyor.
Süreç nasıl ilerleyecek?
Anlaşmanın ardından gözler, inşaat takvimi, güzergâhın netleşmesi ve Azerbaycan’ın projeye vereceği resmî tepkiye çevrildi. Türkiye’nin de süreci diplomatik ve ekonomik boyutlarıyla yakından izlemesi bekleniyor.
Zengezur Koridoru’nun bu yeni çerçevede hayata geçirilmesi, bölgede yeni bir dönemin başlangıcı olabilir.