Vergi borçlarında karmaşa. Erhan Usta: “Yüzde 80’i buharlaşıyor”

İYİ Parti Ekonomi ve Kalkınma Politikaları Başkanı, Samsun Milletvekili Erhan Usta, vergi borçlarının fiilen silinip silinmediğinin ortaya çıkarılması amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne verdiği araştırma önergesi üzerine Genel Kurul’da dikkat çeken açıklamalarda bulundu.

Usta’nın verdiği rakamlar, kamuoyunda uzun süredir tartışılan “vergi affı yok” söylemini yeniden sorgulatırken, asıl meselenin uzlaşma mekanizmaları üzerinden yürütülen silme işlemleri olduğu iddiasını gündeme taşıdı.

“Vergi borcu siliniyorsa Meclis bilmeli”

Konuşmasında bütçe hakkı ve vergi koyma yetkisinin Anayasa gereği TBMM’ye ait olduğunu hatırlatan Usta, şeffaflık vurgusu yaptı:

“Eğer vergi borçları siliniyorsa, bunun Meclis iradesiyle ve açık biçimde yapılması gerekir. Bugün yaşanan tartışmaların kaynağı, bu şeffaflık eksikliğidir.”

Usta’ya göre, vergi politikalarında alınan kararlar Meclis denetimi dışında yürütüldüğünde, hem bütçe disiplini hem de vergi adaleti ciddi biçimde zedeleniyor.

“Fiilen silindi, adı konulmadı”

Hükûmetin “kanun dışında vergi borcu silme yetkimiz yok” yönündeki açıklamalarına değinen Erhan Usta, AK Parti iktidarları döneminde 13–14 kez çıkarılan yapılandırma kanunlarını hatırlattı.

Bu düzenlemelerle vergi borçlarının farklı adlar altında fiilen silindiğini savunan Usta, en büyük zararı vergisini zamanında ödeyen mükelleflerin gördüğünü ifade etti.

Asıl tartışma: Merkezî uzlaşma sistemi

Usta’ya göre asıl sorun, kamuoyunda yeterince bilinmeyen merkezî uzlaşma mekanizması.

Taşra düzeyindeki uzlaşmaların sınırlı ve denetimli olduğunu belirten Usta, merkezî uzlaşmaların ise büyük mükellefler için ayrıcalıklı bir silme sistemine dönüştüğünü söyledi:

“Burada Meclis yok. Objektif kural yok. Keyfî uygulamalar var. Bu tablo kamu vicdanını zedeliyor.”

Rakamlar konuşuyor: Yüzde 80’e varan silme

Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 2024 faaliyet raporlarına dikkat çeken Usta, çarpıcı oranları Meclis kürsüsünden paylaştı:

• Merkezî uzlaşmada vergi aslının %79,6’sı silindi

• Vergi cezalarının %94’ü kaldırıldı

• Taşra uzlaşmalarında ise vergi aslında silinme oranı yalnızca %1,1

Bu tabloya göre sistemin kimler lehine işlediğinin açık olduğunu vurgulayan Usta, “Vergi adaletinden söz etmek zorlaşıyor” dedi.

“Yeni düzenleme sorunu çözmedi”

2024’te yapılan yasal değişikliklerle vergi aslında uzlaşmanın sınırlandırıldığını hatırlatan Usta, vergi cezalarında uzlaşmanın devam ettiğine dikkat çekti:

“Vergi cezası, vergi aslına bağlıdır. Asılda uzlaşmayı kaldırıp cezada sürdürmek, silme mekanizmasını başka bir kanaldan devam ettirmektir.”

“Bu araştırma vergi adaleti için zorunlu”

Araştırma önergesinin gerekçesini özetleyen Erhan Usta, geçmişte hem kanun yoluyla hem de uzlaşma mekanizmaları üzerinden kişi ve firma bazlı silmeler yapıldığını belirtti.

“Vergi adaleti yoksa, bütçe adaleti de yoktur.”

Usta, Meclis’e sunduğu önergeyle bu uygulamaların tüm boyutlarıyla ortaya çıkarılmasını ve TBMM’nin denetim yetkisinin işletilmesini amaçladıklarını ifade etti.