Vatandaşlık Maaşı Geliyor: Devletten Dar Gelirliye Doğrudan Gelir Desteği

Türkiye, sosyal destek sisteminde yeni bir döneme hazırlanıyor.
2026’da pilot olarak başlayacak Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi ile dar gelirli hanelerin temel ihtiyaçları devlet güvencesine alınacak.

Türkiye’de sosyal destek yapısında köklü bir dönüşüm başlıyor. Hükümetin üzerinde çalıştığı yeni modelle, dar gelirli ailelere doğrudan gelir takviyesi yapılan bir döneme geçiliyor. 2026 yılında belirli illerde pilot olarak uygulanması planlanan Vatandaşlık Maaşı sistemi sayesinde, geliri belirlenen sınırın altında kalan hanelerin kira, gıda ve ısınma gibi temel ihtiyaçları devlet tarafından desteklenecek.

Bu kapsamda devreye alınacak Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD), özellikle yoksulluk riski altındaki vatandaşlara maddi güvence sağlayan yeni nesil bir sosyal koruma mekanizması olarak öne çıkıyor.

Vatandaşlık Maaşı Ne Zaman Başlayacak?

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, TBMM Genel Kurulu’nda yapılan 2026 bütçe görüşmeleri sırasında GETAD sistemini kamuoyuna duyurdu. Yılmaz, pilot uygulamanın 2026 yılında birkaç ilde başlayacağını, 2027 yılında ise tüm Türkiye’ye yayılmasının planlandığını açıkladı.

Yılmaz’ın açıklamalarına göre sistem, mevcut sosyal yardımları tek çatı altında toplayan ve sürekli güncellenen bir yapıya sahip olacak.

Vatandaşlık Maaşı Şartları Neler Olacak?

Henüz tüm detaylar resmi olarak açıklanmış değil. Ancak yapılan değerlendirmelere göre sistemin temel çerçevesi netleşmiş durumda:

• Belirlenen eşik gelirin altında kalan haneler kapsama alınacak

• Gelir durumu düzenli olarak izlenecek

• Geliri artan haneler sistemden otomatik olarak çıkacak

• Destek, çalışmayı ve istihdamı caydırıcı olmayacak

Cevdet Yılmaz, sistemin klasik yardım anlayışından farklı olarak dinamik bir yapıya sahip olacağını özellikle vurguladı.

Sistem Nasıl İşleyecek?

GETAD modeliyle her hane için bir gelir ve geçim profili çıkarılacak. Hane gelirinin, belirlenen asgari geçim eşiğinin altında kalması durumunda, aradaki fark devlet tarafından tamamlanacak.

Bu yönüyle sistem:

• Tek seferlik yardımlardan ayrılıyor

• Gelir artışıyla birlikte desteğin azalmasını esas alıyor

• Sosyal yardım ile istihdamı birlikte ele alıyor

Dünyada Benzer Uygulamalar Var mı?

Evet. Türkiye’nin üzerinde çalıştığı model, dünyada uygulanan bazı sosyal destek sistemleriyle benzerlik taşıyor.

Almanya – Bürgergeld

Almanya’da uygulanan Bürgergeld sisteminde, devlet belirlenen yaşam standardının altına düşen bireylerin gelirini tamamlıyor. Ancak çalışabilir durumda olanlar için aktif iş arama ve mesleki eğitim şartları bulunuyor. Amaç, bireyin iş piyasasından kopmamasını sağlamak.

İngiltere – Universal Credit

İngiltere’deki Universal Credit modelinde, düşük gelirli hanelere yapılan destek, çalışma saatleri ve gelir arttıkça otomatik olarak azalıyor. Böylece “çalışırsam desteği kaybederim” endişesi en aza indiriliyor.

Fransa – RSA (Revenu de Solidarité Active)

Fransa’daki RSA sistemi, gelir desteğini istihdama dönüşü teşvik eden aktif politikalarla birlikte yürütüyor. Gelir yardımı ile işgücü piyasasına dönüş aynı çerçevede ele alınıyor.

Türkiye İçin Ne Anlama Geliyor?

GETAD sisteminin başarıyla uygulanması halinde:

• Sosyal yardımlar tek çatı altında daha adil ve şeffaf hale gelir

• Gelir eşitsizliği geçici yardımlarla değil, yapısal olarak ele alınır

• Emekliler, çalışan yoksullar ve düzensiz gelire sahip haneler için ekonomik nefes alanı oluşur

Yeni model, sosyal yardım anlayışını “destek + istihdam” dengesi üzerine kurmayı hedefliyor.