Taşeron nedir? Kime taşeron işçi denir? Kadroya geçen veya geçemeyen taşeronlar kimlerdir?

Kamuda son yıllarda istihdam sistemi büyük değişim gösterdi. Eskisi kadar kadrolu memur alımına sıcak bakmayan devlet, kamuda çalışma modellerini değiştirdikten sonra, bir çok farklı tanım ve kadroda personel sahibi olmaya başladı. Fakat bunlardan biri var ki neredeyse ülke tarihi kadar eski bir sorun olarak karşımıza çıkıyor. İsmi ise 'taşeron işçi'. Taşeron, Fransızca Tacheron kelimesinden Türkçe'ye okunuş ve anlam olarak doğrudan geçmiş bir kelimedir. Peki ülkemizdeki anlamı ile taşeron nedir? Kelime anlamı ise;

"Başkasına ait bir yükümlülüğü ücret karşılığı üstlenen kişi" demektir.

Tanımı üstünde, Taşeronlar gerçekten kamu veya özel sektörde yapılacak bir işi parası karşılığında başkasına yaptırmak üzerine kurulmuş bir sistemdir. Kamu veya özel sektör firmaları, eğer yeterli parası varsa, üstlendiği bir işe ait yeterince eleman barındıramadığı için bazı şirketlerden hizmet alırlar. Buna taşeron şirket denir. Taşeron işçi ise yine kamuda veya özel sektörde dışardan hizmet alım kapsamında çalışan işçiye verilen isimdir.

KİME TAŞERON İŞÇİ DENİR?

Özel sektör tanımını geride bırakacak olursak, en sorunlu kısım olan kamuda taşeron işçilik, kamu kurumunun personel ve operasyon yetersizliği nedeniyle kendi karşılayamadığı için proje veya ihale yolu ile başka firmaya verdiği işlerde çalışan kişilere verilen isimdir. Bu kişiler hizmet alım yolu ile kamuda çalışmaktadır ama ne kamu işçisi, ne de memurdur. Bu kişiler kamuda çalışan ama hiç bir şekilde kamu işçisi olmayan, haliyle kamunun getirdiği iş garantisinden ve avantajlardan uzak biçimde kamunun en ağır işlerini yapan kimselerdir.

Taşeron şirketler, kamu adına iş yapsa bile özel sektör şirketleridir. Bu nedenle taşeron işçiler de bağlı bulundukları kurumlarda özel sektör çalışanı konumundadırlar ve hiç bir hakları bulunmamaktadır. Taşeron sorunu tam olarak bu nedenle yıllardır devam etmektedir. Çünkü kamu kurumları kendi bünyesine personel alımı noktasında eli sıkı davranmaktadır. Öte yandan taşeron sistemi aynı zamanda bir çeşit 'rant' sistemi olduğu için tam olarak bitirilememektedir.

KADROYA ALINAN TAŞERONLAR OLDU

Öte yandan tüm bu karanlık tabloya rağmen 3 yıl önce kamuda devrim niteliğinde bir karar alındı. 696 sayılı KHK'nın çıkması ile taşeron olarak kamuda çalışan işçiler belirli şartlar ve sınav ile kamu işçisi olarak, 4/D sürekli işçi statüsünde kadroya alındı. Bir devrim niteliğinde olan bu karar sayesinde 900 bin kadar taşeron işçinin kadroya alındığı biliniyor.

Fakat bu durum da belirli sorunları beraberinde getirdi. 2020 yılının sonuna değin bir çok 4/D işçi 696 sayılı KHK hükümleri nedeniyle eksik maaş, eksik hak, eksik güvence gibi sorunlar yaşadı. Örneğin 4/D işçi olarak çalışanlar hala tayin veya becayiş hakkına sahip değil. İlk yıllar itibari ile 'keşke taşeron olarak kalsaydık' diyen işçiler dahi oldu.

En büyük sorun ise belediyelere 4/D işçi kadrosunda alınanlarda yaşandı. Belediye bünyesine değil, belediye şirketi bünyesine alınan işçiler bir çok hak ve ödemeden mahrum kaldı. Özellikle belediyedeki 4/D işçi kadrosunda çalışanların tediye alamaması hala büyük bir eleştiri konusu.

KADRO ALAMAYAN TAŞERONLAR KİMLERDİR?

696 sayılı KHK ile yüz binlerce taşeron kadro aldı demiştik. Taşeron sisteminin sonu diye lanse edilen bu KHK sonrası anlaşıldı ki vaatler gerçek değil. Kamuda hala taşeron olarak kalan on binlerce işçi bulunuyor. Bu işçiler 696 sayılı KHK'nın çeşitli hükümlerinden dolayı kadro alamıyor. Örneğin;

• Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT) bünyesindeki taşeronlar
• Yüzde 70 sınırına takılanlar
• 4 Aralık mağdurları
• Kiralık araç şoförleri
• Hastanedeki bazı personeller
• Bilgi işlem personelleri

Bu personeller çok uzun zamandır sorunlarının çözümüne dair adım beklemekte. Fakat beklenen adım bir türlü gelmiyor. Bunun başlıca nedeni daha önce bahsettiğimiz rant sistemine ek olarak, 696 sayılı KHK hükümlerinin yetersiz ve kapsamının düşük olması. On binlerce kişi hala kamuda çalışıp, en ağır işleri yapıp, en düşük ücreti almakta.

Bunlar arasında en büyük sorun elbette aynı işe farklı ücret uygulaması. Kamuda çalışma barışına da aykırı olan bu durumdan kadro alamayan taşeronlar doğrudan etkileniyor. Taşeron olarak kalanlar iş güvencesinden yoksun, aynı işi yaptıkları arkadaşlarından çok daha düşük ücret alarak ve en nihayetinde kamudaki en mağdur kesimi teşkil ederek yıllardır çözülemeyen bir sorunun aktörü durumundalar.

Taşerona kadro beklentisi son yıllarda daha yüksek ses ile dillendiriliyor. Siz de taşeron bir çalışansanız veya kadroya 4/D işçi statüsünde geçtiyseniz, sorunun çözümü için aramıza katılarak sesimizin daha yüksek sesle çıkmasını sağlayabilirsiniz.

BURAYA TIKLA, İŞÇİLER GRUBUNA KATIL