Proto-İsrail’den Post-İsrail’e: İmralı’nın Suriye Hesabı

İmralı tutanaklarında geçen proto İsrail ve post İsrail kavramları, ‘proto İsrail ne demek’ sorusunu yeniden gündeme getirdi

Bazı cümleler vardır, ilk okunduğunda anlaşılmaz; ikinci okumada rahatsız eder; üçüncü okumada ne anlatmak istediğini fark edersiniz.  İmralı tutanaklarındaki bence en kritik cümle şuydu.

“Türkiye Cumhuriyeti proto-İsrail’dir, Kürt devletçiliği post-İsrail’dir”

Bu, öylesine söylenmiş ideolojik bir laf değil.

Bu, Ortadoğu’nun nasıl okunduğuna dair bir harita.

Öcalan, İsrail’i merkeze alan bir jeopolitik tahayyül kuruyor. Ona göre İsrail, Ortadoğu’da hegemonya kurabilmek için Kürt jeopolitiğine muhtaç.

Kürt devletçiliği, İsrail sonrası dönemin tamamlayıcı parçası.

Türkiye Cumhuriyeti ise bu zincirin “ön hazırlık aşaması”; yani proto-İsrail.

Bu bakış, İsrail'e diyor ki,

Arz-ı mevud için bana muhtaçsın.

Gelelim Proto İsrail diye tabir ettiği Türkiye Cumhuriyeti'ne.

Herkes atladı.

Yahut görmezden geldi.

Ama ben tarihe not düseyim diye,

sizin dikkatinize sunmak istedim.

Başlıkta da bu cümleyi öne çıkardım.

Proto İsrail Ne Demek, Post İsrail Neyi Anlatıyor?

Yorumsuz olarak.

Çümleyi bir daha bırakalım.

"Türkiye Cumhuriyeti proto-İsrail’dir, Kürt devletçiliği post-İsrail’dir."

Tabi bu Apo'nun yorumu.

Her dediğini dikkate alacak değiliz.

Neden Yorumsuz?

Aklıma rahmetli Hacı Taşan'ın türküsü geldi.

"Vay  nerdesin nerdesin.

Kaldır camın perdesin

Diyeceğim çok şey var

Amma

Çok kalabalık yerdesin."

Kaplan Kâğıttan mıydı?

İmralı tutanaklarında Öcalan’ın, SDG için söylediği  ikinci önemli cümle çok konuşuldu:
“ABD ve İsrail desteğiyle en az 100 bin silahlı güce ulaştılar.”

Bugün sahaya bakıyoruz.
Bu “100 binlik güç” iddiasının büyük ölçüde kâğıttan kaplan olduğu görülüyor.

ABD mesafeli, İsrail dolaylı, Şam daha sert, Ankara daha kararlı.

O hâlde bu sayı neden dile getirildi?

Cevap basit: Pazarlık unsuru.

“Biz burada İmralı’da çözüme giderken, onlar da orada çözüme gidiyor” cümlesi de bunun tamamlayıcısı. Yani bir yanda Ankara merkezli süreç, diğer yanda Suriye merkezli başka bir hat. İki masalı bir oyun.

Öcalan YPG’yi Masadan Çekmiyor

Tutanakların bütününe bakıldığında net bir gerçek var:
Öcalan, YPG’yi masadan çekmiyor.

PKK için geri çekilme konuşuluyor.
Ama YPG için net, bağlayıcı, şartsız bir silah bırakma çağrısı yok.

Neden?

Çünkü Suriye dosyası, doğrudan kendi hukuki statüsüne bağlanmış durumda.
“Umut hakkı olmadan çalışamam” cümlesi, bir serzeniş değil; açık bir koşul.

Daha da ileri gidiyor:
“Bu imkân sağlanır, Suriye konusunda başarılı olamazsam yeniden yargılanmayı kabul ederim.”

Yani diyor ki:

“Önce benim konumum netleşsin, sonra Suriye’yi konuşalım. Bu işi çözemezsem, içeri girerim demiyor. Tekrar yargılanırım”

Bu, çözüm çağrısı değil; çözümü erteleyen bir denge arayışı.

Silah Değil, Alan Konuşuluyor

İmralı metninde dikkat çeken bir başka husus şu:
Silah bırakmadan çok yerel güç alanları konuşuluyor.

Komün…
Yerel demokrasi…
Belediyeleşme…
Gelir paylaşımı…

Devlet yok deniyor ama devletin yaptığı hemen her şey tarif ediliyor.
İsimden kaçılıyor, işlev korunuyor.

Özellikle petrol gelirleri ve sınır kapıları vurgusu, meselenin güvenlikten çok ekonomik ve jeopolitik bir pazarlık olduğunu gösteriyor.

Bu Bir Son Çağrı Değil

Bütün bu tablo bize şunu söylüyor:

Bu metin bir son çağrı değil.
Bu metin, son pazarlık.

Bugün Suriye’de YPG/SDG’nin tasfiyeye zorlanması, bu yüzden İmralı’da ciddi bir huzursuzluk yaratmış durumda. Çünkü sahadaki gelişmeler, masada kurulan denklemi bozuyor.

Ve belki de en net cümle şu:

Öcalan, Türkiye’den çekilmeye razı.
Ama Suriye’de kalıcı olmak istiyor.

Çözüm Süreci Nasıl Etkilenecek?

Suriye'deki son tablo çözüm sürecini bitirmez; ama zorlaştırır.

Çünkü;

En başından bu yana PKK, Türkiye'deki mücadeleyi şimdilik bırakmak ve Suriye'de YPG ile bir devlet kurmak istemiş.

Proto İsrail dediği o.

Oysa bugün ortada:
YPG için büyük bir hezimet var.

Bayrağa dahi saldırı bu hazımsızlıktan kaynaklanıyor.

Suriye dosyası kapanmadan, çözüm süreci sürekli askıda kalır.
Ve her askı, toplumsal güveni biraz daha aşındırır.

Son Söz Yerine

“Bunca lafın özü şu:
Silah bırakmak kolay,
masadan kalkmak zor.
Ama en zoru, iki masada birden oturmaya çalışmak.”

✍️ Erdoğan Serdengeçti