İlk Milli Helikopter Motoru Uçuşa Hazırlanıyor

Türkiye'nin havacılık motorları merkezi TUSAŞ Motor Sanayii AŞ (TEI), ulusal helikopterlere güç vermek üzere geliştirilen TEI-TS1400 turboşaft motorunu planlanandan daha erken teslim etmeye hazırlanıyor.

TEI, Anadolu Ajansının Global İletişim Ortağı olduğu, Türkiye Teknoloji ekipı Vakfı (T3 Vakfı), Azerbaycan Dijital Gelişim ve Ulaştırma Bakanlığı ile Türkiye Cumhuriyeti endüstri ve Teknoloji Bakanlığının yürütücülüğünde, ülkenin önemli kurum ve firmalarının destekleriyle Bakü Crystal Hall ve Deniz Kenarı Bulvarı ulusal Park'ta düzenlenen TEKNOFEST Azerbaycan'da, farklı sınıflarda ürettiği ve geliştirdiği motorları sergiledi.

TEI Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Müdürü Mahmut Faruk Akşit, AA muhabirine yaptığı açıklamada, helikopter motoru TS1400'ün ilk prototipini 1-1,5 yıl kadar önce Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın da katıldığı bir törenle helikopter entegrasyon çalışmalarını başlatmak üzere TUSAŞ'a teslim ettiklerini söylemiş oldu.

Daha sonrasında bu motordan başka prototipler ürettiklerini ve bunları çok farklı testlerden geçirdiklerini özetleyen Akşit, bu testlerin güçlük seviyesinin de giderek arttığını dile getirdi.

Rakip ithal motoru geçti

Akşit, bu testlerin insanlı uçuş için motorun olgunluğunu ispatlamak ve sertifikasyon için yapıldığını ifade ederek motorun sürekli üreteceği maksimum güç 1400 beygir olduğu için de isminin TS1400 olarak belirlendiğini kaydetti.

Kalkış esnasında 1470 beygir güç üretebilecek şekilde bir motor tasarladıklarını belirten Akşit, şöyle mevzuştu:

"Bu değerler rakip mevcut ithal motorun ortalama 100 beygir daha üstünde değerler. Motorumuzu 1570 beygir, hatta onun üstündeki güçlere kadar çıkardık. Sertifikasyon ve kalifikasyon için aşırı yükle kalkmak zorunda kalırsa diye acil vaziyet kalkış senaristliği var. Normalde motor 1400 beygir maksimum sürekli güç seviyesinde tasarlanmış olsa da 2 dakika boyunca 1570 beygir güç üretecek şekilde çalıştırılabilmeli ve bunu sertifikasyon otoritesine göstermemiz gerekiyor. Şu an saygınlıkıyla bu güç seviyesini aştık hatta 2 dakika değil, çok daha uzun süreler 1570 beygirde çalıştırabiliyoruz. Bu da güzel bir dönüm noktası. İleriye doğru motoru birazcık daha zorlayacağız. Testler yapılmış oldukça gelişmeleri duyuracağız."

"Başkanımız bizi köşeye sıkıştırdı"

Cumhurbaşkanlığı savunma Sanayii Başkanı İsmail Demir ile TS1400 motoru için aralarında geçen diyalogu da paylaşan Akşit, şunları kaydetti:

"Başkanımız bizi köşeye sıkıştırdı 'Bunu bir an önce verin' diye. Normal proje planından aslına bakarsan birazcık önde ilerliyoruz ve ekibimizi zorluyoruz. Hedefimiz önümüzdeki yıl bitmeden ilk insanlı uçuşu Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünden yetkilendirmeyi alarak gerçekleştirmekti. Başkanımız 'Yıl sonu itibarıyla verin' diye bizi zorladı. Bu yılın nihayetinde veya önümüzdeki senenin başlangıcında ilk uçuş için bir motor teslim edeceğimizin saslınü verdik. İnşallah bu sözü yerine getirmek için elimizden geleni yapacağız. Kendi içimizde bu programı biraz daha öne çektik."